Czy przysługuje mi zachowek? Od kogo mogę żądać zapłaty zachowku? To dwa najczęściej powtarzające się pytania dotyczące zachowków. W materiale wideo, który przygotowałem specjalnie dla Ciebie znajdziesz odpowiedź na pierwsze z tych pytań.

Jeżeli masz wątpliwości co do tego od kogo możliwe jest żądanie zapłaty zachowku, zachęcam Cię do zapoznania się z kolejnym wpisem, który umieszczę wkrótce na blogu.

Jeżeli nie możesz obejrzeć nagrania, przeczytaj tekst znajdujący się poniżej. Przygotowałem dla Ciebie transkrypcję mojej wypowiedzi.

Żądać zapłaty zachowku mogą 3 grupy osób

O tym kto jest uprawniony do otrzymania zachowku stanowi art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego. Zachowek należy się zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku na podstawie ustawy, to jest wedle ogólnych reguł dziedziczenia wynikających z Kodeksu cywilnego.

Chodzi tutaj o powołanie do spadku, które wystąpiłoby w tym konkretnym przypadku, a nie jedynie powołanie potencjalnie możliwe – na przykład do zachowku nie będzie uprawniony wnuk spadkodawcy, jeżeli do zachowku jest uprawniony syn spadkodawcy.

Art. 991 Kodeksu cywilnego

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia

Zstępni, w tym zwłaszcza dzieci i wnuki

Pierwszą z grup uprawnionych do zachowku są zstępni. Zstępni to kolejni potomkowie tej samej osoby: jej dziecko, wnuk, prawnuk, praprawnuk i tak dalej. Stosunek pomiędzy zstępnym oraz daną osobą polega na tym, że ten pierwszy pochodzi od tej drugiej.

Małżonek w separacji nie może żądać zachowku

Do drugiej grupy osób uprawnionych do zachowku należy małżonek spadkodawcy. Pamiętaj jednak, że do dziedziczenia i zachowku nie będzie uprawniony małżonek pozostający w separacji – wynika to z art. 9351 Kodeksu cywilnego.

Art. 9351 Kodeksu cywilnego

Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.

Zachowku nie będzie mógł także żądać małżonek, który został wyłączony od dziedziczenia z powodu wystąpienia przez spadkodawcę do sądu o rozwód lub separację z winy małżonka, chyba że takie działanie spadkodawcy nie było uzasadnione. Ograniczenie to przewiduje art. 940 Kodeksu cywilnego.

Art. 940 Kodeksu cywilnego

§ 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.
§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Rodzice mogą żądać zachowku jeżeli nie ma zstępnych

Do trzeciej grupy osób uprawnionych do dziedziczenia należą rodzice spadkodawcy. W pewnym uproszczeniu możemy przyjąć, że rodzice mogą żądać zachowku jeżeli brak jest zstępnych zmarłego spadkodawcy. Rodzice mogą być uprawnieni do zachowku samodzielnie lub wspólnie z małżonkiem spadkodawcy.

Zapamiętaj

Co powinieneś zapamiętać po zapoznaniu się z tym wpisem? Do żądania zapłaty zachowku uprawnione są 3 kategorie osób:

  1. zstępni spadkodawcy;
  2. małżonek spadkodawcy; oraz
  3. rodzice spadkodawcy.

Zapłaty zachowku mogą jednak żądać tylko osoby, które byłyby powołane do dziedziczenia tylko w tym konkretnym przypadku.

Mogą też zachodzić przypadki, w których osoby te nie będą mogły żądać zapłaty zachowku – na przykład z powodu niegodności dziedziczenia lub wydziedziczenia przez spadkodawcę.